Migren baş ağrıları, kan damarlarının genişlemesi ve bu kan damarlarının çevresini saran sinir liflerinden çeşitli kimyasal maddelerin salınması nedeni ile oluşmaktadır. Baş ağrısı sırasında, kafatasının dışında, şakak bölgesinde hemen deri altında yer alan bir arter genişler (temporal arter). Bu arterin genişlemesi enflamasyona, ağrıya ve arterin daha fazla genişlemesine yol açan kimyasalların salınmasına neden olur.

Migren tetikleyicileri

Vakaların %40’ında migrenin tetiklendiği bilimsel olarak gösterilmiştir. Bu nedenle “tetikleyiciye yönelik” özel bir tedavi atakların sayısını önemli ölçüde azaltabilmektedir.

Belirli yiyecekler, durumlar ya da çevresel faktörler migren atağını tetikleyebilmektedir. Ancak; bu tetikleyiciler büyük oranda kişiye özgüdür. En sık görülen tetikleyicilerin bile sizde atak oluşturmaması olasıdır.

Sık olarak ortaya çıkan migren tetikleyicileri

Bazı besin katkı-maddeleri

• Glutamatlar ya da tat verici maddeler: Çin yemeklerinde, kurutulmuş ette, birçok dondurulmuş gıdada, kutulanmış veya hazır çorbalarda, mangal soslarında, salata soslarında ve besin tozlarında vardır.
• Aspartam gibi tatlandırıcılar: gazlı içeceklerde, meyve sularında, multi-vitaminlerde, sakızda vardır
• Tiramin (protein bozulma ürünü): eski peynirde, bazı şaraplarda, tuzlanmış ringa balığında, kurutulmuş füme balıkta, ekşi kremada, yoğurt ve maya ekstrelerinde vardır
• Sodyum nitratlar: sosisli sandviçte vardır

Bazı besin ürünleri ve malzemeleri

• Çikolata, narenciye, soğan, fasulye, fındık ve yüksek yağlı besinler
• Alkollü içecekler
• Kafein ve kafein yokluğu

Çevresel faktörler

• Işık: parlak ışık, yanıp sönen ışık
• Güçlü kokular: parfümler, boya, temizlik ürünleri, egzoz dumanı, sigara dumanı
• Hava durumu veya seyahat: hava durumu değişiklikleri, aşırı nem, deniz seviyesinden çok yükseklerde olmak

Yaşam biçimi

• Uykusuzluk ya da çok uyumak
• Düzenli beslenmemek
• Kafa yaralanması
• Sigara içmek
• Fiziksel güç harcamak
• Ritim değişikliği
• Stresin artması, stres boşalması ya da sevinç ve kızgınlık gibi güçlü duygular

Diğer nedenler

• Kadınlarda hormonal değişiklikler: menopoz, oral kontrasepsiyon, hormon replasman tedavisi, gebelik
• Bazı ilaçlar
• Başka bir neden ile oluşan baş ya da boyun ağrısı

İlaç Tedavisi

Migren baş ağrıları potansiyel olarak ciddi bir hastalıktır. Ne mutlu ki birçok durumda hastalık kolaylıkla tedavi edilebilmekte veya ağrılar giderilebilmektedir. İki türlü ilaç tedavisi mümkündür: Akut ya da Önleyici tedavi. Pek çok hasta, migreni için akut bir tedavi uygular. Ağrıları ortaya çıktığı zaman çaresine bakar. Bu yaklaşım kısa dönemde kesinlikle yararlı olur.

Önleyici tedavi atakların sıklığını, şiddetini ve atak sürelerini önemli ölçüde azaltabilmektedir. Böylelikle tekrar normale yakın bir yaşantı sürmenizi sağlar.

Eğer haftada bir defadan fazla migren atağınız varsa ya da bir migren atağına bağlı olarak bir günden daha uzun bir süre normal şekilde işlevlerinizi yerine getiremiyorsanız, önleyici bir migren tedavisinden yarar sağlayabilirsiniz.

Akut Migren Tedavisi

Akut ilaçlar migren atağı sırasında ağrıyı durdurmaya ya da azaltmaya çalışır. Ancak bunlar çoğu kez yeterince güçlü değildirler. Akut ilaçların sık olarak alınması daha fazla migren atağı olmasına neden olabildiği için, bu ilaçlar uzun dönemde zararlı olabilmektedir. Eğer bir akut migren ağrı-kesicisi alıyorsanız, bu ilaçları almayı haftada maksimum 2 gün ile sınırlamalısınız.

Önleyici Migren Tedavisi

Artık araştırmacılar tarafından migrenin oluşma mekanizması daha iyi anlaşıldığı için, şimdi önleme suretiyle de migren ile başa çıkılabilmektedir. Bu, ağrı başlamadan önce yapılır. Ne zaman önleyici bir migren tedavisi uygulayabilirsiniz?

Tüm migren hastaları profilaktik yani önleyici ilaçlara gereksinim duymazlar; hafif ya da seyrek baş ağrıları olan ve basit ağrı kesici ilaçlara kolaylıkla yanıt veren kişilerde de profilaktik ilaçlar gerekmez. Profilaktik ilaçların uygulanması gereken kişiler şunlardır:

• Migren baş ağrıları için basit ağrı kesici ilaçlara haftada iki defadan daha fazla gereksinimi olanlar.
• Ayda iki ya da daha fazla basit ağrı kesici ilaçlara kolayca yanıt vermeyen migren baş ağrıları olanlar.
• Yaşam kalitesini ve iş yaşantılarını ileri derecede etkileyen migren baş ağrıları olanlar.
• Kalp krizi, felç ya da hamilelik nedeni ile basit ağrı kesici ilaçları kullanamayanlar veya yan etkileri nedeni ile bu ilaçları tolere edemeyenler.

Her bir tedavi düzenli olarak tekrar gözden geçirilmeli ve değerlendirilmelidir. Ataklarınızı kaydettiğiniz bir migren günlüğü tutmanız çok yararlı olur. Önleyici bir tedavi yolu ile atakların sıklığı-hastaya bağlı olarak- yarı yarıya azaltılabilmektedir. Semptomların şiddeti de önemli ölçüde azaltılabilmektedir. Sonuçta yaşam kalitesinde bir artış sağlanmaktadır. Bu konuyu doktorunuzla konuşunuz.

Önleyici ilaçlar şiddetli migrenin tedavisinde çok önemli bir yere sahiptir.